Haagse Toren in de Grote KerkRond de Grote Kerk 12
2513 AM Den Haagwww.grotekerk.denhaag.nl
Daer staet een Tooren op tot aen de lucht verheven, dichtte bovengenoemde Jacob van der Does in 1668 in zijn loflied op de Grote Kerk. Die toren moest de afgedwaalde reiziger naar Den Haag wijzen. Eeuwenlang was de toren een vast herkenningspunt en bepaalde hij het silhouet van Den Haag.
De toren, gebouwd met een gift van hertog Jan van Beieren, werd evenals de kerk in baksteen opgetrokken, en is – iets bijzonders in ons land – zeszijdig. De huidige sierlijke spits – hoogste punt op 92,5 meter – vervangt sinds de jaren vijftig de 19de-eeuwse gietijzeren ‘slaapmuts’ die door zijn gewicht scheuren in de toren had veroorzaakt. De spits is ontworpen aan de hand van oude tekeningen, maar iets ruimer dan de oorspronkelijke afmetingen, teneinde plaats te kunnen bieden aan het zwaardere klokkenspel. De zwaarste klokken hangen achter de grote galmgaten.
De houten spits is met koper gedekt. Boven de klokkenlantaren eindigt het zeszijdig dak in een uivormig bovenstuk, waarop een goudkleurige bol en een liggend kruis, met als afsluiting een 1.80 m hoge windvaan in de vorm van de Haagse ooievaar.
De zandstenen balustrade van de omloop draagt op de hoeken pinakels van Franse natuursteen. Daaronder zijn de wijzerplaten aangebracht die naar zes kanten de tijd aangeven. Dat was oorspronkelijk niet het geval. De bewoners van de Boekhorststraat hebben in 1647 het verzoek gedaan om voor hun rekening ook aan hun zijde van de toren een wijzerplaat aan te brengen. De wijzerplaten gaven toen nog alleen de uren aan. De minutenwijzers zijn pas in de 19de eeuw toegevoegd.
Toen de kerk in 1810 aan de kerkmeesters werd overgedragen, bleef de toren het eigendom van de gemeente, tot op heden. De toren had dan ook een duidelijke functie voor de veiligheid, zeker omdat Den Haag geen vestingwerken bezat. Vanaf de toren kon men gevaren tijdig signaleren. In 1673 konden Hagenaars, na een duit in een collectezak, de Engelse oorlogsvloot voor de kust zien kruisen. En ook diende de toren als brandwachtpost. Torenwachters waakten ’s nachts over de stad om alarm te slaan bij brand. Om het half uur dienden zij ‘hoog van de toren te blazen’, als teken dat zij niet in slaap waren gevallen.
Ook de toren zelf ontkwam niet aan gevaar. Na de fatale kerkbrand van 1539, waarbij ook de toren uitbrandde, ontstond in 1702 door blikseminslag een torenbrand die door het doortastende optreden van burger Abraham Streng geen ernstige gevolgen had. Sinds 1884 maakt een bliksemafleider de torenwachters overbodig.
Speciale activiteit op 14 april 2012
Beklimming Haagse Toren (Grote Kerk): een verticale wandeling
Een unieke gelegenheid om de Haagse Toren te beklimmen (ruim 300 traptreden!). Op elke verdieping is er een korte stop met uitleg van wat er te zien is: de grote luidklokken, waarvan de oudste uit 1541 stamt, de speeltrommel uit 1686 en de fraaie kapconstructie. Beiaardier Gijsbert Kok zal het carillon demonstreren (51 klokken) en vanaf de omloop heeft u een schitterend uitzicht over de stad en de wijde omgeving.
Duur: 60 minuten. Aanvang: 12.00 uur, 13.30 uur en 15.00 uur. Maximaal aantal deelnemers per beklimming: 12.
Kaartjes zijn af te halen in de kraam van het Haags Gemeentearchief.
